Logo serwisu Biblia

Strona główna

Stary Testament

Nowy Testament

Święci wg alfabetu

Święci wg dat

Papieże

Legendy o świętych

Patroni

Ciekawostki

Różne artykuły

Inne strony katolickie

Mapa serwisu

Kontakt




© 2000–2018 barbara
Wszystkie prawa zastrzeżone | All rights reserved

Strona nie zawiera cookies



Nakarm głodne dziecko - wejdź na stronę www.Pajacyk.pl


8 majaśw. Stanisław biskup (Stanisław ze Szczepanowa, Stanisław Szczepanowski, Stanisław z Krakowa)
27 wrześniaświęto przeniesienia relikwii św. Stanisława biskupa

Historia św. Stanisława biskupa jest chyba najbardziej tajemniczą historią w dziejach Polski. O samym świętym można na pewno powiedzieć jedynie trzy rzeczy: że urodził się w Szczepanowie odległym o około 70 km od Krakowa, że był biskupem krakowskim i że śmierć poniósł na skutek wyroku króla Bolesława Śmiałego-Szczodrego. Cała reszta jest tylko legendą albo bardziej lub mniej udaną próbą odtworzenia tej sprawy przez historyków. Raczej jednak mniej, jako że nie istnieją żadne źródła współczesne biskupowi. Przyczyną tego stanu rzeczy jest konflikt między Stanisławem a Bolesławem, na skutek którego cała historia przez ponad sto lat była tematem sporów pomiędzy zwolennikami jednego lub drugiego, a nie obiektywnego przekazu dziejopisów.

Samą datę urodzenia biskupa historycy sytuują między 1030 a 1039 rokiem. Imiona rodziców: Wielisław i Bogna nie są autentyczne i mają jedynie znaczenie symboliczne. Pochodzenie z rodu Trzynów też zostało ustalone w ten sposób, że ród ten, zamieszkujący okolice, z których pochodził święty, przyznawał się do pokrewieństwa z nim. Wydaje się jednak dość prawdopodobne, że Stanisław pochodził z niezbyt majętnej rodziny szlacheckiej.

Cokolwiek by pisali różni hagiografowie o dzieciństwie św. Stanisława, to są to raczej legendy i wyobrażenia o świętym niż jakakolwiek wiedza. Nie wiemy nawet, gdzie się uczył i czy studiował. Przypisuje mu się wprawdzie studia w Leodium (dzisiaj Liége w Belgii), a czasem także w Paryżu, ale nie ma na to żadnych dowodów, jakkolwiek na zagraniczne studia wskazywałby zapisek w „III katalogu biskupów krakowskich”, mówiący o wezwaniu św. Stanisława ze studiów do Krakowa przez ówczesnego biskupa Sułę-Lamberta ok. roku 1070.

Po śmierci biskupa Suły-Lamberta w 1071 r. Bolesław Śmiały nominował Stanisława na jego następcę. Istnieje przypuszczenie, że po święcenia biskupie Stanisław musiał udać się na Węgry lub do Kolonii, ponieważ nie było wtedy w Polsce nikogo, kto miałby prawo go wyświęcić. Święcenia biskupie otrzymał na początku 1072 r.

Wszystko, co możemy przeczytać w różnych źródłach o działalności świętego jako biskupa również jest raczej wyobrażeniem jak żył, lub jak powinien żyć święty biskup. Nie mamy bowiem także o tym okresie jego życia żadnych wiadomości. Do tego stopnia, że nie można nawet z całą pewnością odrzucić zarzutów jego wrogów, że był żonaty i miał gromadkę dzieci. Był to bowiem czas, w którym papież dopiero co ogłosił przepisy o celibacie duchowieństwa, które przyjmowały się w Kościele dosyć powoli i wielu jeszcze księży, szczególnie w okolicach odległych od Rzymu, było żonatych. Ustne przekazy jednak mówią, że biskup Stanisław występował właśnie przeciwko małżeństwom księży i nie tylko stał w tej sprawie po stronie papieża, ale aktywnie działał dla jej załatwienia, jak też w ogóle w sprawie wprowadzenia reformy Kościoła.

Tradycja mówi, że początkowo między królem Bolesławem Śmiałym i biskupem Stanisławem istniała przyjaźń. Nie trwała ona jednak długo i zakończyła się tragicznie. W tym czasie król Bolesław prowadził liczne wojny – wiele czasu spędzał poza granicami kraju. Uważa się, że na tym tle wystąpił konflikt między biskupem a królem.

Przekazy historyczne na ten temat powstały wiele lat po śmierci Stanisława, na dodatek zostały spisane przez ludzi, którzy nie byli świadkami wydarzeń, a jedynie dowiadywali się o nich z ustnych przekazów. Przy tym są tak niejasne i tajemnicze, że trudno z nich wyciągać jakieś pewne wnioski, a właściwie wniosków z nich wyciąga się tyle, że nie wiadomo, w co wierzyć.

Pierwszym wspomnieniem o zaszłych wydarzeniach jest „Kronika” Galla Anonima, zapewne Francuza przebywającego na dworze Bolesława Krzywoustego, spisana 34 lata po śmierci Stanisława. Przy tym fakt, że był on kronikarzem królewskim każe zastanowić się, czy mógł obiektywnie przedstawić wypadki. Sam zapis brzmi tak: „Jak zaś doszło do wypędzenia króla Bolesława z Polski, długo byłoby o tym mówić; tyle wszakże można powiedzieć, że sam będąc pomazańcem Bożym, nie powinien był drugiego pomazańca za żaden grzech karać cieleśnie. Wiele mu to bowiem zaszkodziło, gdy przeciw grzechowi grzech zastosował i za zdradę wydał biskupa na obcięcie członków. My zaś ani nie usprawiedliwiamy biskupa-zdrajcy, ani nie zalecamy króla, który tak szpetnie dochodził swych praw – lecz pozostawmy te sprawy”.

Około stu lat później zajął się tą sprawą mistrz Wincenty Kadłubek, jednak wskutek upływu czasu trudno jego opis wydarzeń uznać za źródło historyczne. Przyjmuje się, że jest to raczej spisana legenda zwolenników biskupa.

Ponieważ wszystko, co mówi się o konflikcie króla i biskupa jest niepewne i budzi spory między zwolennikami jednego i drugiego, nie będę przytaczać tych legend. Prawdopodobnie jednak ani król nie wykonał wyroku własnoręcznie, ani nie stało się to podczas Mszy św. przed ołtarzem – są to raczej legendy mające dodać dramatyzmu całej historii. Jedyną rzeczą pewną jest fakt, że na skutek tych tajemniczych wydarzeń król Bolesław został prawdopodobnie wygnany z kraju (lub opuścił go na własne życzenie) i koniec życia spędził w klasztorze w Osjaku (Jugosławia), żałując swojej popędliwości i pokutując za nią do śmierci w 1081 r.

Gdzieś w tle tego wielkiego sporu z królem o sprawy państwa i poddanych – niejako zapomniany – leży całkiem drobny, choć może jednak mający swoje znaczenie, spór z królem o dobra kościelne. Legenda mówi, jak Stanisław wskrzesił Piotra, byłego właściciela spornych ziem, trzy lata po śmierci, żeby stanął na świadka, że wieś Piotrawin została nabyta zgodnie z prawem.

Kanonizacji Stanisława dokonał papież Innocenty IV w Asyżu 17 września 1253 r.

Dziś szczątki św. Stanisława spoczywają w katedrze na Wawelu, chociaż autentyczność relikwii podawana jest w wątpliwość.

Święto na całym świecie obchodzone jest 11 kwietnia – w dniu męczeńskiej śmierci Stanisława, w Polsce jednak – za „Rocznikami Krakowskimi” przyjęto datę 8 maja i tego dnia obchodzi się corocznie pamiątkę świętego. Stanisław jest patronem Polski i archidiecezji krakowskiej.

Ikonografia przedstawia go w stroju biskupim, z pastorałem, jego atrybutem są orły, a także miecz, wskazujący na śmierć męczeńską. Najczęstszym też wyobrażeniem jest śmierć świętego na stopniach ołtarza lub przed kościołem, w którym odprawiał Mszę; czasem scena wskrzeszenia Piotra.

Słowiańskie imię Stanisław miało oznaczać „stanie się sławny”.

...wróć

Grób biskupa Stanisława w katedrze na Wawelu, Giovanni Trevano