Logo serwisu Biblia

Strona główna

Stary Testament

Nowy Testament

Święci wg alfabetu

Święci wg dat

Papieże

Legendy o świętych

Patroni

Ciekawostki

Różne artykuły

Inne strony katolickie

Mapa serwisu

Kontakt




© 2000–2018 barbara
Wszystkie prawa zastrzeżone | All rights reserved

Strona nie zawiera cookies



Nakarm głodne dziecko - wejdź na stronę www.Pajacyk.pl


18 październikaśw. Łukasz Ewangelista

Święty Łukasz nie był Żydem, lecz prawdopodobnie Grekiem i jak się wydaje, dość starannie wykształconym. Przede wszystkim był lekarzem, a jego teksty pisane są pięknym językiem greckim, bardzo dobrym stylem, odznaczają się też dokładnością informacji i umiejętnością korzystania ze źródeł. Sam Łukasz daje temu świadectwo, pisząc we wstępie do swojej Ewangelii: „Postanowiłem więc i ja zbadać dokładnie wszystko od pierwszych chwil i opisać ci je po kolei, dostojny Teofilu…” (Łk 1, 3). I rzeczywiście – jego Ewangelia obfituje w wiele szczegółów, których nie podają inni ewangeliści – tak jakby oni pisali o tym, co sami widzieli, podczas gdy Łukasz korzystał z wielu źródeł i wielu relacji.

Urodził się prawdopodobnie w Antiochii Syryjskiej jako poganin. Kiedy po śmierci Jezusa apostołowie i uczniowie Jezusa rozproszyli się po antycznym świecie, a szczególnie po śmierci św. Szczepana, św. Jakuba Młodszego i św. Jakuba Starszego i po aresztowaniu św. Piotra, można powiedzieć, że centrum młodego Kościoła stała się Antiochia. Przebywał tu także często św. Paweł. Nie wiemy, kiedy i z czyich rąk Łukasz przyjął chrzest, wiemy jednak, że kiedy stał się wyznawcą Jezusa, przyłączył się do św. Pawła, towarzyszy mu podczas jego dwuletniego pobytu w więzieniu w Cezarei Nadmorskiej — zamieszkał tam w domu św. Filipa. W tym czasie, poza głoszeniem Ewangelii oraz pomocą materialną i duchową dla św. Pawła, zaczął gromadzić materiały do Dziejów Apostolskich, które przypuszczalnie zaplanował napisać jako dokumentację służącą do przedstawienia cesarzowi rzymskiemu w czekającym św. Pawła procesie w Rzymie.

Z Cezarei Łukasz udał się wraz ze św. Pawłem w podróż do Rzymu, którą dokładnie opisał w Dziejach Apostolskich (rozdz. 27 i 28). W Rzymie, gdzie poznał św. Marka Ewangelistę, pozostał z niewielkimi przerwami przez cały czas trwania uwięzienia św. Pawła, będąc świadkiem jego śmierci męczeńskiej w 67 roku.

Nie wiemy, co działo się z Łukaszem po śmierci św. Pawła. Jako miejsca jego pobytu wymienia się Achaję, Macedonię, Włochy, Francję. Prawdopodobnie jednak Łukasz został mianowany biskupem w jednym z miast Grecji. Pewien autor prologu do jego Ewangelii, żyjący w II wieku, pisze, że św. Łukasz zmarł w Beocji (Grecja) w wieku 84 lat. Nie pisze jednak o męczeństwie, a jedynie, że „zmarł pełen Ducha Świętego”. Dlatego uważa się, że późniejsze legendy o męczeństwie Łukasza za Jezusa raczej nie są prawdziwe.

Przy swoim zawodzie lekarza był też św. Łukasz prawdopodobnie uzdolnionym malarzem. Wspomina o tym Teodor Lektor (VI wiek) podając, że Łukasz namalował obraz Matki Bożej, który zabrała z Jerozolimy cesarzowa Eudoksja, żona Teodozego I Wielkiego, i przesłała w darze Pulcherii, siostrze cesarza. Od tego czasu autorstwo św. Łukasza przypisywano wielu obrazom, między innymi jedna z legend mówi, że to on namalował obraz Matki Bożej Częstochowskiej, co jednak jest mało prawdopodobne.

Oprócz Ewangelii wg św. Łukasza jest też święty autorem Dziejów Apostolskich, jedynego dokumentu, który opisuje dzieje młodej gminy chrześcijańskiej tuż po śmierci Jezusa. Jest też jedynym dokumentem opisującym nam podróże misyjne św. Pawła.

Tak jak nie wiemy, gdzie umarł, nie znamy też miejsca grobu św. Łukasza. Uważa się, że jego szczątki około 357 r. zostały przeniesione do kościoła Apostołów w Konstantynopolu. Stamtąd w roku 899 miano je przewieźć do Wenecji, a potem do Padwy, gdzie znajdują się do dzisiejszego dnia w bazylice św. Justyny. Spoczywają tam w alabastrowym sarkofagu w osobnej kaplicy.

Jednak do posiadania relikwii św. Łukasza przyznawało się w przeszłości kilkanaście innych miast, m.in. Efez, Beocja, Wenecja. Spór trwa do dziś.

W ikonografii św. Łukasz przedstawiany jest często w towarzystwie wołu (to nawiązanie do wizji proroka Ezechiela i do Apokalipsy – symbol wołu, jako symbol jego Ewangelii, którą rozpoczyna od zjawienia się archanioła Gabriela w świątyni jerozolimskiej kapłanowi Zachariaszowi; w tej zaś świątyni składano Panu Bogu w ofierze woły i owce)) Poza tym przedstawia się go ze zwojem pergaminu, przyborami malarskimi albo w trakcie malowania obrazu. Jego atrybutami są też: księga, przyrządy medyczne, skalpel, wizerunek lub figura Matki Bożej, zwój.

Święty Łukasz jest patronem przede wszystkim lekarzy i chirurgów, a także malarzy, artystów, złotników, rzeźbiarzy, malujących na szkle, hafciarzy, introligatorów, notariuszy, rzeźników; jest także opiekunem bydła; poza tym patronem pogody i patronem sztuki chrześcijańskiej.

W średniowieczu ze św. Łukaszem były związane różne kulty i obrzędy: na przykład dawano zwierzętom do połknięcia kartkę z błogosławieństwami poświęconymi w dniu św. Łukasza – miało je to chronić od zarazy i innych nieszczęść. Tak zwane kartki św. Łukasza kładziono również na nieuleczalnie chorych, czasem na kobiety przechodzące trudny poród.

Imię Łukasz pochodzi z łaciny: lucius – światły, oświecony.

...wróć

Łukasz Ewangelista, jedno z najstarszych przedstawień według fresku z ok. 680 r. w kościele Grobu Męczenników Feliksa i Adaukta w Rzymie


Alabastrowy sarkofag w kościele św. Justyny w Padwie; przechowuje się w nim relikwie św. Łukasza Ewangelisty


Św. Łukasz Ewangelista, XIX-wieczne malowidło Vladimira Borovikovsky'egoy