Logo serwisu Biblia

Strona główna

Stary Testament

Nowy Testament

Święci wg alfabetu

Święci wg dat

Papieże

Legendy o świętych

Patroni

Ciekawostki

Różne artykuły

Inne strony katolickie

Mapa serwisu

Kontakt




© 2000–2018 barbara
Wszystkie prawa zastrzeżone | All rights reserved

Strona nie zawiera cookies



Nakarm głodne dziecko - wejdź na stronę www.Pajacyk.pl


25 majaśw. Grzegorz VII papież

Św. Grzegorz VII pochodził z Toskanii we Włoszech, urodził się prawdopodobnie między 1015 a 1020 rokiem. Zanim został papieżem był zakonnikiem w Cluny i nosił imię Hildebrand.

W tamtych czasach w Kościele coraz bardziej rządzili ludzie świeccy. Królowie, cesarze, książęta i inni feudałowie decydowali o sprawach kościelnych, obsadzali stanowiska kościelne – często ludźmi niegodnymi tego. Znaleźli się jednak ludzie, którzy pragnęli zmienić ten stan. Jednym z pierwszych był Wilhelm, książę Akwitanii. Założył on w 910 r. klasztor w Cluny, którego głównym celem było odrodzenie i zreformowanie zakonu benedyktyńskiego w myśl reguły św. Benedykta. Powodowany pragnieniem zreformowania całego Kościoła, zrzekł się praw fundatora, co oznaczało, że nie zamierzał w żaden sposób ingerować w życie zakonu. Z czasem klasztor ten stał się współtwórcą reformy Kościoła, krok po kroku wyrywając inne klasztory z rąk świeckich.

Z tego klasztoru wywodził się mnich Hildebrand. Około 1046 r. przebywał w Kolonii w otoczeniu wygnanego papieża Grzegorza VI. W 1048 r., po śmierci Benedykta IX, wybranego na skutek intryg wpływowych rodów rzymskich, „młodzieńca niegodnego i bezmyślnego”, został przez nowego papieża, Damazego II, wezwany do służby dla Stolicy Apostolskiej. Od początku praca jego zmierzała do przywrócenia papiestwu autorytetu i możliwości samodzielnego działania. Już wtedy wywierał znaczny wpływ na Kurię Rzymską. Był współautorem zakrojonej na dużą skalę reformy prawa kościelnego. Kiedy rok później na Stolicy Piotrowej zasiadł papież Leon IX, mianował go kardynałem i zarządcą skarbu. Ponieważ Leon IX często podróżował, przebywając poza Rzymem, Hildebrand sprawował w Rzymie faktyczną władzę. Sam zresztą też podróżował. Między innymi przebywał we Francji, by zyskać poparcie dla papieża Stefana IX, kolejnego po Wiktorze II następcy Leona IX. Po śmierci Stefana intensywnie zabiegał o wybór Bernarda, biskupa Florencji, który w latach 1058–1061 sprawował pontyfikat jako Mikołaj II. Z inspiracji Hildebranda, na synodzie pod przewodnictwem Mikołaja II, uchwalono, że odtąd papież nie będzie wybierany przez lud i duchowieństwo Wiecznego Miasta, ale mają go wybierać wszyscy kardynałowie podczas konklawe. Po śmierci Mikołaja Hildebrand poparł Anzelma z Baggi, który zasiadł na tronie Piotrowym jako Aleksander II (1061–1073); uczynił on Hildebranda swym archidiakonem i kardynałem. Kiedy po śmierci Aleksandra kardynał sam został papieżem, był już człowiekiem bardzo doświadczonym i o wielkiej wiedzy politycznej. Dopiero wtedy przyjął święcenia kapłańskie i biskupie.

Współczesne świadectwa mówią, że Grzegorz VII był człowiekiem niewielkiego wzrostu i niezbyt urodziwym, ale płonął dziwnym wewnętrznym ogniem. Odznaczał się ogromną siłą charakteru i wyjątkową nieustępliwością w sprawach, w które wierzył gorąco. Był oddany bez reszty sprawie Kościoła, ale dał się też pochłonąć polityce. Z tego powodu, pragnąc zapewnić Kościołowi zewnętrzne bezpieczeństwo, odnowił układ z Normanami, oddając im w Lenno południowe Włochy i Sycylię. W zamian Normanowie zobowiązali się do udzielenia pomocy papiestwu, jeśli zajdzie taka potrzeba.

Kiedy Hildebrand został 22 kwietnia 1073 r. papieżem, w dalszym ciągu prowadził rozpoczęte dzieło. Głównie chodziło o uniezależnienie Kościoła od władzy świeckiej (czyli o likwidację inwestytury), ale też walczył z symonią (kupowaniem stanowisk od władców i panów feudalnych) i konkubinatem księży. Jednym z jego pierwszych aktów pontyfikalnych był tak zwany Dictatus papae, w którym czytamy: „Tylko papież może zwać się uniwersalny; tylko papież może kreować i usuwać biskupów; tylko papieżowi należą się insygnia imperatorskie; papież nie może być sądzony przez nikogo; nikt nie może potępić człowieka odwołującego się do Stolicy Apostolskiej; Kościół rzymski nie myli się nigdy, a to dzięki powadze Pisma świętego; Kościół ten może anulować przysięgę wierności podwładnych wobec władców przewrotnych”. W 1074 roku Grzegorz zwołał do Rzymu synod, na którym przeprowadził ustawy zabraniające kupowania urzędów i godności, a także nakładających na duchownych obowiązek zachowywania celibatu. Na drugim synodzie rzymskim, w 1075 roku, zostały uchwalone prawa zabraniające pod karą ekskomuniki przyjmowania urzędów kościelnych od władzy świeckiej.

Św. Grzegorz VII jest papieżem, który pierwszy wpadł na pomysł organizowania wypraw krzyżowych. Pierwszą myśl rzucił już w 1073 r., pragnąc zjednać dla unii kościelnej cesarza konstantynopolitańskiego, którego granice atakowali, coraz dotkliwiej, Turcy mahometańscy. Grzegorz ogłosił dobrowolną rekrutację rycerstwa i udało się zebrać prawie 10 tysięcy „chętnych i gotowych kroczyć aż do grobu Chrystusowego”. Ta krucjata jeszcze nie doszła do skutku, ale myśl została rzucona i zakiełkowała czynem już w 1095 r., kiedy to papież Urban II zorganizował pierwszą wyprawę krzyżową.

Wszystkie te działania powodowały ataki na papieża, prowadzone przez ludzi, którym nie na rękę były reformy. Publicznie wyszydzano „mnicha Hildebranda”, rozpowszechniano jego karykatury. Przodował w tych atakach niemiecki cesarz Henryk IV (1050–1106). Doszło nawet do tego, że z jego polecenia, gdy w Boże Narodzenie papież odprawiał mszę św., napadła na niego grupa zamachowców i próbowała go zamordować. Jedynie dzięki pomocy wiernych papież ocalił życie. Cesarz zmuszał też niemieckich biskupów do wypowiadania posłuszeństwa Stolicy Apostolskiej; na początku 1076 r. zwołał w Wormacji „pseudosynod”, który ogłosił depozycję (pozbawienie urzędu i prawa wykonywania czynności kapłańskich) papieża. Z tego to powodu Grzegorz VII w 1076 r. bullą Audistis obłożył klątwą Henryka IV i wszystkich uczestników synodu wormackiego. Początkowo Henryk próbował nie przejmować się tym aktem, jednak realia chrześcijańskiej średniowiecznej Europy uniemożliwiały mu rządzenie w tej sytuacji. Prawdopodobnie dlatego w następnym roku Henryk udał się jako pokutnik do Canossy (płn. Włochy), gdzie stojąc trzy dni u bram zamku, boso i w worze pokutnym, pokornie prosił papieża o zdjęcie klątwy. Grzegorz, który początkowo nie chciał słyszeć o widzeniu się z cesarzem, w końcu wybaczył cesarzowi i 14 lutego 1077 r. (niektóre źródła podają datę 28 lutego) zdjął z niego klątwę, jednak upokorzenie Henryka nie było szczere. Wrócił do Niemiec i wypowiedział wojnę Rudolfowi Szwabskiemu, który poprzednio, po klątwie, wystąpił zbrojnie przeciw cesarzowi. Pokonał go, ale papież nie uznał prawa wymierzonego mieczem i tym razem Grzegorz ogłosił depozycję Henryka IV; władcą Niemiec ogłosił Rudolfa Szwabskiego. Cesarz, opanowawszy sytuację w Niemczech, zebrał odpowiednie siły i trzy lata później najechał Rzym, znów usuwając papieża z urzędu i tym razem wyznaczając na jego miejsce antypapieża Klemensa III. W 1084 r. Henryk zdobył Rzym i koronował się na cesarza. Grzegorz schronił się w Zamku Anioła, potem, poszukując obrony, udał się po pomoc do Normanów, którzy wprawdzie pomogli mu, ale przy tej okazji złupili Rzym, zachowując się jak najeźdźcy, dopuszczając się morderstw i gwałtów. Gniew rzymian obrócił się przeciw papieżowi, który zmuszony opuścić Rzym schronił się najpierw w klasztorze na Monte Cassino, potem zamieszkał w Salerno. Pod koniec tego samego roku zwołał synod do Salerno, na którym powtórnie rzucił klątwę na cesarza Henryka IV i narzuconego przez niego antypapieża Wilberta. Zmarł w Salerno 25 maja 1085 roku.

Św. Grzegorz VII uważany jest za jednego z najwybitniejszych papieży w dziejach Kościoła. Spoczął – jako jeden z niewielu papieży poza Rzymem – w kryształowej trumnie, w stroju pontyfikalnym, w ołtarzu jemu poświęconym w katedrze św. Mateusza w Salerno niedaleko Neapolu. Nad jego grobowcem wyryto wypowiedziane przez niego krótko przed śmiercią słowa: „Umiłowałem sprawiedliwość, a znienawidziłem nieprawość, dlatego umieram na wygnaniu”. W 1606 r. papież Paweł V kanonizował Grzegorza VII.

W ikonografii Grzegorz VII przedstawiany jest najczęściej w scenie z Canossy. Często jest przedstawiany jako starzec z brodą i oczywiście w stroju papieskim.

Imię Grzegorz pochodzi od greckiego słowa gregorios – „gorliwy” lub również greckiego gregorikos – „czuwający, czujny”.

...wróć

Grzegorz VII, Otto Knille (1832–1892), drzeworyt, Archiwum Historii Sztuki, Berlin


Król Henryk IV w szacie pokutnika przed papieżem Grzegorzem VII w Canossie. Według obrazu O. Friedricha