Logo serwisu Biblia

Strona główna

Stary Testament

Nowy Testament

Święci wg alfabetu

Święci wg dat

Papieże

Legendy o świętych

Patroni

Ciekawostki

Różne artykuły

Inne strony katolickie

Mapa serwisu

Kontakt




© 2000–2018 barbara
Wszystkie prawa zastrzeżone | All rights reserved

Strona nie zawiera cookies



Nakarm głodne dziecko - wejdź na stronę www.Pajacyk.pl


16 majaśw. Brendan Żeglarz

Św. Brendan jest zaliczany do dwunastu apostołów Irlandii. Jest jedną z najbardziej znanych postaci średniowiecznej hagiografii.

Urodził się około 484 r. w Ciarraighe Luachra w Irlandii (irl. An Fhianait, dzisiejsze hrabstwo Kerry). O jego rodzinie, pochodzeniu, dzieciństwie nie wiemy nic. We wspomnieniach o nich nazywany jest czasem eremitą, chociaż żył we wspólnocie zakonnej, którą sam założył w Clonfert (irl. Cluain Fearta, dzisiejsze hrabstwo Galway), jako jej pierwszy opat. Według podań był człowiekiem czynu, bardzo ruchliwym i czynnym w swojej posłudze. Miał założyć – poza swoim macierzystym – wiele jeszcze innych klasztorów: m.in. w Bretanii, na Hebrydach; oraz wspierać już istniejące klasztory w Irlandii, na Szetlandach i Orkadach. To mu jednak nie wystarczyło. Postanowił zawojować dla Chrystusa tak wiele ze świata, jak tylko mu się uda.

Istnieje legenda, która mówi, że św. Brendan po przyjęciu święceń kapłańskich modlił się, żeby móc podróżować do nieznanych krajów. W związku z modlitwą miał widzenie, w którym anioł pokazał mu pewną wyspę. W przyszłości Brendan dwukrotnie miał wyruszyć na morze w poszukiwaniu tej wyspy.

Pierwszym utworem, który wspomina o wyprawie świętego Brendana w poszukiwaniu cudownej wyspy na zachodzie jest pochodzący z IX wieku „Żywot św. Malona”.

Innym jest podanie spisane po łacinie około 800–870 r., zatytułowane „Navigatio Sancti Brendani Abbatis” („Żegluga świętego Brendana opata”). W rzeczywistości jest to prawdopodobnie skompilowany opis trzech podróży. Według niego św. Brendan wraz z grupą mnichów, których imion historia jednak nie zachowała, wyruszył w podróż na typowej irlandzkiej łodzi (tzw. curragh), składającej się z drewnianego szkieletu i wikliny, obciągniętych skórami wołowymi. Łódź zaopatrzona była w jeden maszt, ster i wiosła. Był rok 545, a więc Brendan nie był już młody (miał 61 lat), pragnienie odkryć było jednak w nim tak wielkie, że poważył się na tę podróż praktycznie w nieznane, bo właściwie podążając głównie za legendami.

Pewnego razu z wizytą do Brendana, do eremu Clonfert, zawitał krewny jego, mnich Barrind. Przyniósł ze sobą niezwykłą opowieść, według której on i Memoc, opat zgromadzenia zakonnego na jednej z wysp Morza Iryjskiego, wyprawili się morzem daleko na zachód, ku krainie nazwanej Ziemią Obietnic Świętych. Po pewnym czasie przemieszczania się osnutą mgłami wodą natrafili na obfitujący w roślinność ląd, gdzie spędzili dwa tygodnie. Spotkali tam tajemniczego człowieka, który zabronił im dalszego zwiedzania tej krainy, powrócili więc do Irlandii.

Brendan, który nigdy nie porzucił planów zakładania wszędzie nowych klasztorów, natychmiast zapałał ciekawością i zaczął snuć plany zarówno założeń życia monastycznego, jak i szerokiej ewangelizacji ludności nowo odkrytego lądu.

Może niejakiego romantyzmu planowanej podróży dodawało podejrzenie, że tym odkrytym przez Barrinda i Memoca lądem może być wyspa Avalon (walijska Afal). znana z legend arturiańskich.

Św. Brendan przystąpił więc zaraz do budowy łodzi. Miała ona względnie niewielkie rozmiary (ok. 10 m), jednak konstrukcja z powodzenie przetestowana przez całe pokolenia celtyckich żeglarzy dawała pewność bezpiecznego przekroczenia dużej przestrzeni morskiej około 10 osobom. Faktycznie ilu było podróżników, podanie nie wspomina. Ustalenie chronologii wydarzeń też jest dziś raczej niemożliwe.

Wyruszono z północno-zachodniej Irlandii. Zawinięto na Hebrydy Zewnętrzne (prawdopodobnie wyspę Saint Kilda), Wyspy Owcze (Stømø i Vägø), Szetlandy i Islandię. Następnym lądem, do którego dotarła wyprawa, była Grenlandia, ale po dłuższym błądzeniu po morzu wyprawa następnie zawinęła znów na Islandię. Z Islandii wyprawa zawróciła do Irlandii.

Druga podróż odbyła się w łodzi zrobionej z drewna. Wyprawa dopłynęła do wyspy Rockall, samotnej skały położonej na Atlantyku. W dzień Wielkanocy z morza miał wynurzyć się olbrzymi wieloryb, którego św. Brendan obłaskawił na tyle, że na jego grzbiecie odprawił Mszę św. Po Mszy wieloryb zanurzył się i odpłynął.

W podróży tej przeszkadzał też diabeł, zsyłając na świętego wizje piekła i mąk piekielnych. Pewnego dnia diabeł przez pomyłkę wizję przeznaczoną dla św. Brendana przedstawił jednemu z jego towarzyszy, który tak się jej przeraził, że zmarł. Św. Brendan wówczas przywrócił życie swemu towarzyszowi.

W podróży napotkano także olbrzyma, którego Brendan ochrzcił, odstraszając przez okazji myszy i ogromnego morskiego kota.

Natknęli też na morzu na morzu na „kryształową kolumnę”, która może była górą lodową (czyżby rzeczywiście nie rozpoznali bryły lodu?). „Zdawało im się, że sterczy ona niedaleko, (…) jednak nie mogli dotrzeć do niej przed upływem dwóch dni (…). Miała ona kolor srebrzysty, lecz wydawała się twardsza niż marmur. Kolumna była z bardzo twardego kryształu”.

Wreszcie wyruszyła trzecia wyprawa. Zmieniono kierunek żeglugi na południowy, dzięki czemu zawinięto na Maderę (która w Navigatio… określana jest jako Wyspa św. Aileusa), gdzie napotkaną istniejącą tam od ponad siedemdziesięciu lat wspólnotę zakonną. Następnie, po krótkim postoju na Azorach, wypłynięto na otwarty Atlantyk. I wreszcie załoga miała dotrzeć do kontynentu amerykańskiego, po drodze jeszcze natrafiając na „zakrzepnięte morze”. Do dziś nie milkną spory na tematy, czym było to „zakrzepnięte morze”. Wiele wskazuje na to że było to Morze Sargassowe. Dotarto do wyspy, którą anioł pokazał Brendanowi w widzeniu. Faktycznie był to raczej archipelag. Jedna z wysp była płaska, a jej powierzchnia wydawała się równa z poziomem otaczających wód. Badacze tej wyprawy sądzą, że była to Long Island, która jest atolem, a więc właśnie odpowiada temu opisowi. Dodatkowo Navigatio… wspomina o wielkich, zawierających bardzo dużo soku owocach, a właśnie na Bahamach można znaleźć wyjątkowo soczyste melony. Przejrzystość morza też jest tu taka, jak w opisie Navigatio

Kolejna wyspa, na którą przepłynęli, utożsamiana jest z Jamajką, która obfitowała w baśniową roślinność, ptactwo o zjawiskowym upierzeniu i liczne źródła. Mnichom zdawało się więc, że dotarli do raju, tak upragnionej przez nich Ziemi Obietnic Świętych, czy też na wyspę Avalon.

Jednak jedna z wysp, na które dotarli, została nazwana przez nich Wyspą Kowali z powodu miotanych tam rozgrzanych do czerwoności brył żużlu. Mnisi uznali ten ląd za wrota piekieł i czym prędzej, w trwodze, opuścili go.

Potem wyprawa przebyła gęstą mgłę i dopłynęła do lądu o bardziej umiarkowanym klimacie. Mieli tam natknąć się na rzekę płynącą ze wschodu na zachód i na niewielką kapliczkę oraz zamieszkującego ją mnicha pustelnika odzianego w pióra. Według jego własnych słów miał on być jednym z dwunastu misjonarzy przybyłych na ten ląd w zamierzchłych czasach. Zmarł on wkrótce po przybyciu wyprawy Irlandczyków.

Według przekazów św. Brendan z towarzyszami szczęśliwie powrócił do Irlandii, gdzie zamieszkał w odludnym miejscu niedaleko miasta Limerick i tam dożył sędziwego wieku 93 lat. Niepewność co do daty śmierci bierze się stąd, że nie jest ustalone, czy żył 32 lata od podjęcia wyprawy, czy też od jej zakończenia. Zmarł w 577 lub 583 r. w Enachduin (dzis. Annaghdown, hrabstwo Galway).

Kult św. Brendana w średniowieczu był bardzo rozpowszechniony. Wyspę, do której miał dopłynąć, nazwaną Wyspą Świętego Brendana (chociaż nikt nie wiedział, gdzie ona jest).

Relikwie świętego spoczywają do dziś w katedrze w Clonfert, która powstała w miejscu założonego przez niego w 563 r. klasztoru i która nosi jego wezwanie.

Dziś już kult św. Brendana jest kultem w dużej części zapomnianym, jednak wiele miejsc obrało go sobie za patrona lub nawiązujące nazwą do świętego: m.in. Bothell w stanie Waszyngton w USA kościół i szkoła obrały sobie św. Brendana za patrona; miasto Saint-Brandan we Francji czy grupa wysp Cargados Carajos, znanych jako Saint Brandon Rocks lub Saint Brendan’s.

Wspomnienie świętego Brendana przypada na 16 maja, w kościele prawosławnym na 16/29 maja (tj. 29 maja według kalendarza gregoriańskiego).

...wróć

Edward Reginald Frampton – Podróż św. Brendana


Św. Brendan (manuskrypt z XV w.)


Drzeworyt przedstawiający scenę z „Navigacji św. Brendana”, pokazujący celebrację Mszy św. na grzbiecie potwora morskiego


Brendan odkrywający Wyspy Owcze i Islandię na okolicznościowym bloczku ze znaczkami wydanym 18 kwietnia 1994 przez Postverk Føroya, Wyspy Owcze


Współczesny pomnik na wyspie Samphire (Australia)


Źródło św. Brendana na wyspie Valentia, hrabstwo Kerry, Irlandia